Ο ΜΥΣΤΙΚΟΣ ΔΕΙΠΝΟΣ ΤΟΥ ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ

 

 Ο <Μυστικός Δείπνος> παραμένει ένα από τα μεγάλα θαύματα της ανθρώπινης μεγαλοφυΐας. Τέμπερα πάνω σε ασβεστοκονίαμα 460χ880 εκ. Τράπεζα της μονής Santa Maria delle Grazie Μιλάνο. Το έκανε για του μονάχους

Ο Χριστός έχει μόλις ξεστομίσει τις τραγικές λέξεις και οι Απόστολοι που βρίσκονται δίπλα του αποτραβιούνται με τρόμο , μερικοί φαίνεται να τον βεβαιώνουν για την αγάπη τους και την αθωότητά τους,άλλοι αναρωτιούνται με σοβαρότητα ποιον εννοεί ο Κύριος και άλλοι μοιάζουν να τον κοιτάζουν περιμένοντας κάποια εξήγηση.

Ο Πέτρος ο πιο ορμητικός από όλους τρέχει προς τον Ιωάννη που κάθεται στα δεξιά του Χριστού. , σπρώχνει χωρίς να θέλει προς τα εμπρός τον Ιούδα, που ενώ είναι αποκομμένος από τους άλλους, μοιάζει ωστόσο απομονωμένος. Είναι ο μόνος που ούτε ρωτά ούτε χειρονομεί. Σκύβει μπροστά και κοιτά καχύποπτα η θυμωμένα δημιουργώντας μια δραματική αντίθεση με τη μορφή του Χριστού, που κάθεται ήρεμος και καρτερικός μέσα στην αναταραχή. Αναρωτιέται κανείς πόσον θα πρέπει ν α χρειάστηκαν οι πρώτοι θεατές για να συνειδητοποιήσουν τη τέχνη που απαίτησε ο έλεγχος αυτής της δραματικής κίνησης.

Παρά τη συγκίνηση που προκάλεσαν, δεν υπάρχει τίποτα το χαώδες στη σύνθεση. Οι Δώδεκα απόστολοι μοιάζουν να σχηματίζουν εντελώς φυσιολογικά τέσσερεις ομάδες η κάθε μια από τρεις που συνδέονται μεταξύ τους με χειρονομίες και κινήσεις.

Υπάρχει τόση τάξη σε αυτή την ποικιλία και τόση ποικιλία σε αυτή την τάξη που είναι αδύνατον να εξαντλήσουμε το αρμονικό παιχνίδι της κίνησης και της αντικινησης. Θα μπορέσουμε ίσως να καταλάβουμε πέρα για πέρα το επίτευγμα του Λεονάρντο, στα προβληματα του ρεαλισμού και του σχεδίου.

Ο Λεονάρντο δεν ήταν πολύ μεταγενέστερος του Πολαγιούλο και έλυσε αυτό το πρόβλημα με μεγάλη άνεση. Αν ξεχάσουμε το θέμα, μπορούμε να χαρούμε τον όμορφο συνδυασμό των μορφών. Η σύνθεση έχει εκείνη την αβίαστη ισορροπία και αρμονία που χαρακτήριζε τη γοτθική ζωγραφική που προσπάθησαν να ξαναβρούν ο καθένας με τον δικό του τρόπο, ζωγράφοι σαν τον Βαν ντε Βευντερ και τον Μποτιτσέλι. Ο Λεονάρντο όμως δεν αναγκάστηκε να θυσιάσει το σωστό σχέδιο η την ακρίβεια της παρατήρησης, για να πετύχει ένα ικανοποιητικο περίγραμμα.

Αν ξεχάσουμε την ομορφιά της σύνθεσης βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την αίσθηση της πραγματικότητας, τόσο πειστική και εντυπωσιακή όσο και τα έργα του Μαζάτσιο η του Ντονατέλο.

Πέρα απο τα τεχνικά θέματα όπως η σύνθεση και η σχεδιαστική ικανότητα . Εκείνο που πρέπει να θαυμάσουμε είναι η διεισδυτικότητα του Λεονάρντο να δουλεύει τον <Μυστικό Δείπνο> Ανέβαινε στη σκαλωσιά και στεκόταν μπροστά στην τοιχογραφία μέρες ολόκληρες με σταυρωμένα χέρια κοιτάζοντας με κριτικό μάτι τι είχε κάνει πριν προσθέσει μια πινελιά. Το αποτέλεσμα αυτού του στοχασμού είναι που μας κληροδότησε ακόμα και ο πίνακας κατεστραμμένος.

Gombrich, E. H. (1998). Το χρονικό της τέχνης. Αθήνα: Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης.